Karavan Elektrik Sistemi Tavsiyeleri

Yaklaşık iki yıldır tam zamanlı olarak karavanda yaşıyorum ve yeşil enerji tüketiyorum. Bu kısa sayılmayacak karavan yaşantısı sürecimde elektrik konusunda verimlilik adına bazı tecrübeler edindim. Karavan dünyasına adım atmak isteyenler için de ihtiyaç duyulan ekipmanları ve verimlilik adına avantajlı seçimleri bu yazıda derledim.

Öncelikle iyi ve güvenli bir sistem kurma maliyetinin, dibe çöken TL ile hiç de uygun rakamlar olmadığını söylemeliyim. Eğer iyi ekipmanlar için bütçeniz yok ve uzun süreli karavan yaşantısı deneyimlemek istiyorsanız, ya para biriktirin ya da geçici ikinci el (tekrardan paraya dönüştürebileceğiniz) ekipmanlar bakın.

Asla ama asla ne olduğu belli olmayan markalara nakitinizi ve zamanınızı harcamayın. Sizi ansızın yarı yolda bırakma maliyetleri emin olun çok daha pahalıya gelecektir. Ayrıca elektroniklerize zarar verme, hatta karavanda yangın riskleri gibi konulara da hiç girmeyeceğim.

Şunu da unutmamak gerek, karayolu taşıtlarında bulunan her parçanın (cam, ayna, plastik kapak, düğme…) bir E sertifikası vardır. Daha sonradan araçlara eklemeler yapılırsa (ilave cam, çeki demiri…) TÜV onayı için E sertifikalarının bulunması gerekir. Şimdilik karavancılık konusunda epeyce boşluk var ve gelişigüzel yapılan karavanlar TÜV’den ve TSE’den kolayca geçebiliyor, fakat bu boşluğun da bir ömrü var. İleride eklenen bu tarz riskli olabilecek donanımlarda E sertifikası zorunluluğu gelebilir ve birçok karavan sertifikasız ekipmanları söküp yerine yeni ekipman almak zorunda kalabilir. Bu ihtimali de düşünerek ekipman seçimi yapmanızı tavsiye ederim.

Solar Panel

Karavanlar için mutlaka monokristal hücreli paneller kullanın, polikristal tercih etmeyin. Detaylı solar panel yazısı için burayı inceleyebilirsiniz.

Yaşam Aküsü

Yaşam aküsü için en güncel ve en başarılı aküler Lityum akülerdir. Fiyat olarak uzun vadede diğer akü tiplerinden daha ucuza gelir. Tam ömürlük akülerdir; fakat bütçe dostu daha kısa ömürlü ama maksimum süre size hizmet edecek bir akü arıyorsanız Victron Derin Döngü JEL aküler, en doğru tercih olacaktır. Daha detaylı bilgiler için buraya bakınız.

Solar Şarj Kontrol Cihazı 

Solar panellerinizden maksimum verimlilikle güneş hasadı yapmak istiyorsanız MPPT dışında başka bir solar şarj kontrol cihazı düşünmemelisiniz. Tabii kaliteli ve sizi yarı yolda bırakmayacak markalardan şaşmayın. PWM cihazları, başlangıç seviyesi küçük sistemlerde kullanabilirsiniz. Düzenli karavan yaşantınız yoksa, aydınlatma, telefon ve bilgisayar şarjı gibi küçük işler için bir sistem düşünüyorsanız size yeterli gelecektir. Detaylı bilgiler için buraya bakınız.

İnvertör

Eğer karavanınızda şebeke elektriğine ihtiyaç duyacak aletler çalıştırmak istiyorsanız, bir tane invertöre ihtiyaç duyacaksınız. Burada dikkat etmeniz gereken şey, elektrikli aletlerinize zarar vermeyecek gerçek bir invertör tercih etmeniz olacak. İnvertörde seçim yaparken büyük wattlar yerine kaliteye önem verin ve şebeke elektriğine en yakın olan tam sinüs dalgalı invertörlere dikkat edin. Marketlerde satılan, güvenlik sertifikaları bilinmeyen invertörler ile karavanınızı asla riske atmayın. Detaylı İnvertör yazımı buradan kontrol edebilirsiniz.

Akü Koruyucu

Akü ömrünüzü maksimum seviyede tutmak ve olası akü boşalmalarını engellemek için akü koruyucu kullanmanızı tavsiye ederim. Kullanmaız şart değil, ama zaten akünüzün kurtardığı ömründen ve diğer faydalarından dolayı kendini amorti ediyor. Akü koruyucu hakkında detaylı bilgiler için buraya bakınız.

220v Akü Şarj Cihazı

Bazen sadece solar panel şarj için yeterli gelmez ve bulduğunuz şebeke elektriğinden istifade etmek ve akülerinizi doldurmak istersiniz. Bunun için akü şarj cihazlarından almanız gerekir. Akülere bakım yapma yeteneği olan, güvenli şekilde yüksek hızda şarj eden cihazları incelemek için buraya bakınız.

DC-DC Şarj Cihazı (Alternatörden Şarj) 

Motokaravan kullananların akü şarj etmede bir alternatifleri daha vardır, o da araç alternatöründen yaşam aküsünü şarj etmek içindir. Bu yöntemi kullanmak isterseniz, DC-DC şarj cihazlarından kullanmanız gerekir, yoksa yüksek ve dengesiz akımlarla şarj eden alternatör, akünüzü kısa sürede bozacaktır. Mesela benim aracımın alternatörü 100-115 amper saat ile şarj edebiliyor, fakat JEL akümü asla bu değerlerde şarj etmemeliyim. DC-DC ise bu yüksek akımı düşürerek ve dengeleyerek sabit bir akımla yaşam aküsünü şarj eder. Kullandığım Victron’dan örnek vermek gerekirse bu şarj işlemini de üç kademeli olarak gerçekleştirir. Yani maksimum akü ömrü için ne gerekiyorsa onu yapar. Tercih sizin, isterseni direkt bağlantı da yapabilirsiniz. Tabii bir DC-DC parasının birkaç katı kadar yeni akü masrafını da hesaba katmalısınız. Detaylı bilgiler için buraya bakabilirsiniz.

Akü Şantı

Akünüzün doluluk oranını telefonlardaki gibi yüzdelik şekilde bilmek mümkün değildir. Piyasada çeşitli solar cihazları bu konuda tahmini doluluk oranlarını size söyler; fakat gerçek değerler değildir. Gerçek değerlere en yakın sonuçları bilebilmek için harici olarak akü şantı kullanılması gerekir. Eğer siz de akünüzün doluluk oranını ve diğer rakamsal verileri (döngü sayısı, deşarj derinliği, tüketim miktarı raporları gibi…) bilmek istiyorsanız akü şantı almanız gerekir. Gerçek bir akü şantı için tavsiye ettiğim SmartShunt’ı incelemek için buraya bakınız.

Kablolar

Uygun kalınlıklarda çok telli kaliteli bakırdan oluşan NYAF (esnek) kablolar tercih etmelisiniz. Kullanacağınız cihazların manuellerinde kaç metreye ne kadar kalınlıkta kablo kullanmanız gerektiği belirtilir. 1.5 metrede 10mm, 3 metrede 16mm şeklinde belirtilir. Bu değerlere mutlaka dikkat edin!

Sigorta Kutuları

Yüklere giden her aletinize mutlaka uygun büyüklükte sigortalar takın. Bunu güvenli ve karmaşık olmayan bir şekilde yapabilmek için sigorta kutularını kullanabilirsiniz. Güvenlik sertifikalı kaliteli sigorta kutuları sizin ve kurduğunuz sistemin faydasına olacaktır.

NOT: İletkenlik sorunları yaşamamak adına Rust Blocker kullanabilir ve olası oksitlenmeleri önleyebilirsiniz.