Yazıya başlamadan önce şunu belirtmeliyim;
Risk almayın ve her zaman orijinal bir Garrett turbo kullanın!
Bazı zorlu yollar vardır, o yollara turbo katili diyebiliriz. Ben de o yollardan birini Karadeniz yaylalarında buldum. Şansımı denedim
Sprinter’ı aldığımdan beri yaklaşık 25 bin kilometre yol yaptım. Aslında bu kadar kullanacağımı düşünmüyordum, fakat düşük yakıt tüketimi ve karavan konforu ile birlikte motosikleti garajdan hiç çıkartmadım bile. Bir de tabii yıllardır motosikletle gezince sıkıcı yollarda sürerken motosikletle seyahatin monotonlaşmaya başladığını hissettiğim anlar oluyordu. Biraz da bu rutini bozabilmek için Sprinter ile gezdim durdum. 🙂
Aracı aldığımda kilometresi 470 bin civarlarındaydı ve turbosuna revizyon yapılmış mıydı bilmiyorum, ama orijinal turbosu olduğu kesindi. Üzerinde yazan tarih aracın model yılı ile aynıydı çünkü.
Mersin’in virajlı ve tırmanışlı yollarında patlama sesiyle tanıştığım turbo, basit hortum değişimleriyle bizi bir süre daha idare etti. En son Karadeniz yaylalarına tırmanırken öyle bir yola girmiştik ki çoğu zaman 1. viteste çok dik toprak yollardan tırmanmak zorunda kalmıştık. O kadar uzundu ki tırmanışlar bitmek bilmiyordu. Zirveye ulaşmaya çalışırken tuhaf bir ses duymaya başladım. Daha önceden tecrübeli olduğum intercooler hortumu ile ilgili değil gibiydi.
İnip kontrol ettiğimde de garip bir şey görememiş ve sorunu anlayamamıştım. Sadece yükteyken çıkan bu ses, iniş yaparken devir yükselse bile gelmiyordu, yani turbo ile alakalı olması yüksek ihtimaldi. Bir süre daha aracı yormadan yola devam ettik, hatta dik yerleri listeden bile çıkardık. Öylece sakin sakin yola devam ettik ve baya da gittik. 🙁
Neyse ki şanslıydım ve bir şey olmadan güney sahillerine kadar gelebildik. İlk fırsatta detaylı incelemek için hortumları sökmeye başladım. Hortum sağlamdı, fakat turbonun hava emiş pervanesi aşırı halde sallanıyordu. Hatta yaprakların köşeleri bile aşınmıştı. Çok şanslıymışım ki bir yaprak kırılıp da alakasız yerlere kaçmamış. Yazının başında her zaman orijinal Garrett kullanın derken bunu kastetmiştim. Çünkü farklı ve ucuz bir turbo, yaprak kırıp sizi yolda bırakabilir, hem de yüzbinlerce kilometre kullanamadan…
Ben de turboyu tamir edemeyeceğim gerçeğini öğrenince, revizyon masraflarını araştırmaya başladım. Oto sanayi işlerinden korktuğum için motosiklette olduğu gibi karavanda da elimden gelen tüm onarımları kendim yapıyordum. Uzun seyahatlerde, belki de Pamirler’de turbonun beni yarı yolda bırakmasını hiç istemezdim, belki pahalı bir seçenekti ama revizyon işlemini eleyip yeni turboya yöneldim.
Sprinter 213CDi’ın fabrika çıkışı kullandığı Garrett turboları araştırırken bir yandan da distribütörlerine bakındım. Yine çok şanslıydım ki birebir aynı turboyu getiren Asist Otomotiv‘e ulaştım. Sayelerinde çok acil olan turbo ihtiyacım çözüldü ve kısa sürede turbo elime geçti. Geriye eski turboyu söküp yerine yenisini takmak kaldı.
Önce sökme takma işini rahatça yapabileceğim sakin bir yere gelmem gerekiyordu ve Çıralı aralık ayında oldukça mantıklı bir seçenekti. Spesyel el aletlerim de yoktu, ama motosikletin takım çantasından kalan bazı aletlerim vardı. Eldeki imkanlarla sökme işlerine başladım. Önce sökülmesi gereken tüm civatalara XCP One sıktım ve gevşemesini bekledim, hatta bu işlemi iki gün boyunca tekrarladım. Çünkü manifold kısmı ile turbo arasındaki bağlantı hiç sökülmeyecek gibi paslanmıştı.
Aşama aşama söktüm ve çok zorlanmadan turboyu yerinden çıkardım. Spesyel el aletlerim olmadığı için turboyu manifoldla birlikte söktüm. Daha sonra manifoldu tutan cıvataları, cırcır lokmanın sapına bağladığım bisiklet selesinden destek alarak sökmeyi başardım. Artık turboyu tamamen ayırabilmiştim, gerçekten keyifli bir andı benim için. 🙂
Manifoldu ve ilgili yerleri (hortumlar, intercooler, hava filtresi ve kutusu…) güzelce temizledikten sonra yeni turboyu önce manifolda sonra da motor bloğunun yanındaki yerine yerleştirdim. Bu aşamada en zor kısım turbo ve turboya gelen yağ borusunun zarar görmememesiydi. Neyse ki onu da kazasız atlattım ve turbo montajı tamamlandı!
Marşa basıp çalıştırdığımda yaşadığım tatmin duygusu, ohh haarika. :)) Bilenler için basit, ama benim için önemli ve zorlu bir çalışmaydı. Bu onarım sonrası tecrübe puanıma bir yıldız daha ekledim.
Motor ısınınca birkaç damla yağ aktığını fark edince birazcık üzülsem de onu da sonrasında çözdüm. Yani elimdeki aletler ile bu kadar yapabildim, bence sonuç güzeldi.
Turbo sesini öyle özlemişim ki…
Turboşarjlar neden arızalanır?
Arızaların çoğu; az yağlanma, yakıt kirliliği ve yabancı cisim hasarından kaynaklanır. Bunlara üç ‘turbo katili’ deniliyormuş.
Turboşarj arızalarının %90’ından fazlası ya yağ yetersizliğinden ya da yağın kirlenmesinden kaynaklanır .
Motor yağının turbo yatak sistemine taşıyabileceği ve hasara neden olabilecek birçok kirlilik türü vardır. En yaygın olanları ince parçacıklardır. Genellikle yanma işleminden kaynaklanan karbon çok etkili bir aşındırıcı görevi görür, yavaş yavaş yatak ve şaftın çalışan yüzeylerini aşındırır, parlatır, boşlukları arttırır ve yağ besleme deliklerini zamanla kapatır. Buna genellikle gürültü seviyesinde bir artış, türbin uç contasından sızan yağın yanması ve partikül filtresi olmayan araçlarda fark edilir egzoz dumanı eşlik eder.
Kötü sürüş alışkanlıkları gibi diğer nedenler turbo arızasına neden olabilir, bu nedenle şu nedenleri de göz önünde bulundurmalısınız:
- Motorun uzun süre rölantide çalışması, türbinde bir vakum oluşturabilir
- Soğuklarda motor henüz ısınmadan yağın devirdaim yapmasına zaman tanımadan hareket edilirse, turbo ve motor yataklarının yağsız kalmasına neden olur.
- Sıcak motoru hemen kapatma, turboda karbon birikmesine neden olarak yatak arızasına neden olabilir.
- Motor yağının zamanı geldiğinde değiştirilmemesi,
- Kullanılan motor yağının kalitesiz olması ve uygun motor yağı kullanılmaması,
Orijinal Turbo kullanmazsanız ne olur?
- Zayıf performans
- Erken bozulma
- Motorda olası hasar
- Başka bir yeni turboşarj takmanın maliyeti
- Kayıp zaman / iş / müşteri
Yeni veya yeniden üretilmiş her Garrett turbo, standart olarak OE performansı, kalitesi ve güvenilirliği ile tasarlanmış olup uzun vadede güç çıkışı ve yakıt verimliliği optimizasyonu sağlar.
Kısacası ucuz bir turbonun gerçek maliyeti pahalıya gelecek ve zaman kaybına sebep olacaktır.
